Dấu hiệu máy tính bị nhiễm mã độc
Mã độc ngày nay ít khi phá máy một cách ồn ào mà thường âm thầm đánh cắp thông tin hoặc chiếm tài nguyên. Bạn nên kiểm tra máy nếu thấy:
- Trình duyệt tự mở trang quảng cáo, trang chủ và công cụ tìm kiếm bị đổi.
- Xuất hiện tiện ích, phần mềm lạ mà bạn không nhớ đã cài.
- Quạt chạy ầm ĩ, CPU luôn ở mức cao dù không mở chương trình nào.
- Tài khoản Facebook, Zalo, email tự gửi tin nhắn cho bạn bè.
- Tệp tài liệu bị đổi đuôi lạ, không mở được, kèm tệp yêu cầu trả tiền chuộc.
- Trình diệt virus bị tắt và không bật lại được.
Máy bị nhiễm và chậm do đâu?
Đường lây phổ biến nhất là phần mềm và game bẻ khóa, công cụ kích hoạt lậu, tệp tải về từ quảng cáo giả nút tải xuống. Tiếp theo là USB cắm qua nhiều máy ở tiệm in, trường học, và email giả mạo đính kèm tệp nén. Bên cạnh mã độc, máy chậm còn vì quá nhiều chương trình chạy cùng Windows, ổ cứng gần đầy, ổ HDD đã xuống cấp, hoặc nhiều phần mềm diệt virus cài chồng lên nhau gây xung đột.
Phi Liêm xử lý theo các bước nào?
- Cô lập máy: ngắt mạng máy nghi nhiễm, nhất là trong văn phòng có thư mục chia sẻ, để tránh lây lan.
- Sao lưu dữ liệu an toàn: chép riêng tài liệu quan trọng, quét lại trước khi đưa về sử dụng.
- Quét chuyên sâu: dùng các công cụ quét uy tín ở chế độ khởi động an toàn để xử lý mã độc ẩn mình.
- Dọn dẹp thủ công: rà soát chương trình khởi động, tác vụ lên lịch, tiện ích trình duyệt, gỡ phần mềm không rõ nguồn gốc.
- Tối ưu hiệu năng: dọn tệp tạm, tắt ứng dụng chạy nền không cần thiết, kiểm tra sức khỏe ổ cứng và tư vấn nâng cấp SSD hoặc RAM nếu phù hợp.
- Thiết lập bảo vệ: bật Windows Security hoặc một phần mềm diệt virus bản quyền duy nhất, bật cập nhật tự động.
Trường hợp máy nhiễm quá sâu, hệ thống không còn ổn định, kỹ thuật viên sẽ đề xuất sao lưu và cài lại Windows sạch, báo trước phương án và chi phí. Với dữ liệu đã bị mã hóa, khả năng khôi phục phụ thuộc vào loại mã độc và việc có bản sao lưu trước đó hay không.
Bạn nên làm gì ngay khi nghi máy nhiễm virus?
- Ngắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng, không cắm thêm USB, ổ cứng sao lưu vào máy đó.
- Dùng một thiết bị khác an toàn để đổi mật khẩu email, ngân hàng, mạng xã hội và bật xác minh hai bước.
- Không trả tiền chuộc hay liên hệ địa chỉ trong thông báo đòi tiền.
- Không tải thêm các phần mềm “tăng tốc”, “dọn rác” quảng cáo trên mạng; nhiều phần mềm loại này lại chính là phần mềm quảng cáo.
- Ghi lại thông báo lạ hoặc chụp ảnh màn hình để kỹ thuật viên chẩn đoán.
Phi Liêm nhận xử lý cho máy gia đình và văn phòng quanh Điện Bàn, có thể đến tận nơi khi cần cô lập nhiều máy trong cùng một mạng.
